7. STRESZCZENIE

Jednym z częściej stosowanych leków cytostatycznych z grupy środków alkilujących jest cyklofosfamid. Ma on najszerszy zakres działania przeciwnowotworowego spośród tej grupy leków oraz stosunkowo niską toksyczność. Stosowany jest w terapii nowotworów, w transplantologii oraz w leczeniu niektórych chorób o podłożu immunologicznym.

W ostatnich latach pojawiły się badania mające na celu: po pierwsze poszukiwanie leków wspomagających terapię nowotworów poprzez zwiększenie ich wrażliwości na stosowane cytostatyki bądź napromienianie i po drugie: zmniejszenie toksycznych skutków stosowanego leczenia. Liczne doniesienia sugerują, że zastosowanie pentoksyfiliny może wpływać na wzrost wrażliwości nowotworu na stosowany cytostatyk poprzez zwiększenie jego utlenowania. Wydaje się też, że pentoksyfilina - lek działający wazodilatacyjnie, poprawiający parametry hemoreologiczne i hamujący wytwarzanie wolnych rodników tlenowych - może mieć istotne znaczenie w zapobieganiu hepatotoksycznemu działaniu cyklofosfamidu.

Badania wykonano na szczurach, samcach rasy Wistar, które podzielono na trzy grupy doświadczalne liczące po 15 zwierząt i grupę kontrolną liczącą 6 szczurów. Zwierzęta z I grupy otrzymały w 7. dniu doświadczenia jednorazowo dootrzewnowo cyklofosfamid w dawce 150 mg/kg masy ciała. Szczurom z II grupy podawano od 1. do 10. dnia pentoksyfilinę w wodzie do picia, w dawce 30 mg/kg masy ciała na dobę. Natomiast zwierzęta należące do III grupy otrzymywały od 1. do 10. dnia pentoksyfilinę w wodzie do picia, a w 7. dniu doświadczenia podano im jednorazowo dootrzewnowo cyklofosfamid w dawce 150 mg/kg masy ciała.

Zwierzęta uśmiercano po 5 w grupach I, II i III oraz po 2 w grupie kontrolnej w 8., 10. i 14. dniu doświadczenia, tj. po 1, 3 i 7 dniach od podania cyklofosfamidu w I. i III. grupach doświadczalnych.

Stosując: badania enzymatyczne krwi, badania wycinków wątroby: histologiczne i histochemiczne oraz badania ultrastrukturalne przy użyciu transmisyjnego mikroskopu elektronowego wykazano że:

1. Jednorazowe podanie szczurom cyklofosfamidu w dawce 150 mg/kg masy ciała prowadzi do zaburzeń metabolizmu komórek wątrobowych uchwytnych w badaniach enzymatycznych, histologicznych i ultrastrukturalnych.

2. Zmiany morfologiczne po podaniu cyklofosfamidu zachodzą głównie w hepatocytach strefy środkowej zrazików wątrobowych i dotyczą wielu struktur wewnątrzcytoplazmatycznych, przede wszystkim gładkiej sieci endoplazmatycznej i mitochondriów.

3. Opisane zmiany są odwracalne, cofają się po 14 dniach od podania cyklofosfamidu.

4. Podanie pentoksyfiliny szczurom w dawce 30 mg/kg masy ciała na dobę przez 10 dni wywołuje zmiany podobne lecz mniej nasilone, jak podanie cyklofosfamidu.

5. Zmiany w hepatocytach po podaniu pentoksyfiliny cofają się już po 4 dniach od jej odstawienia i można je zaliczyć do zmian adaptacyjnych.

6. Jednoczesne podawanie szczurom obu badanych leków prowadzi do nasilonych zaburzeń metabolizmu hepatocytów i rozkojarzenia mechanizmów adaptacyjnych manifestujących się nieodwracalnymi zmianami morfologicznymi struktur wewnątrzcytoplazmatycznych, zwyrodnieniem glikogenowym jąder oraz stłuszczeniem niektórych hepatocytów i pojawieniem się kolagenu w przestrzeniach międzykomórkowych.

7. Podawanie pentoksyfiliny szczurom potencjalizuje hepatotoksyczne działanie cyklofosfamidu.